26 Mart 2020 tarihinde Resmi Gazete’de 31080 Sayı ile yayınlanarak yürürlüÄŸe girmiÅŸ olan ve 25 Mart 2020 tarihinde kabul edilen 7226 Sayılı “BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN” ile birçok kanunda deÄŸiÅŸiklikler yapılmıştır.
Bunlardan en önemlileri ise kısa çalışma ödeneÄŸine iliÅŸkin deÄŸiÅŸiklik, kira sözleÅŸmeleri için yapılan deÄŸiÅŸiklik ve karşılıksız çeklere iliÅŸkin yapılan deÄŸiÅŸikliktir.
İlgili değişikler sırası ile şu şekildedir :
1. Kısa Çalışma ÖdeneÄŸi Hakkında Yapılan Kanun DeÄŸiÅŸikliÄŸi
7226 Sayılı Kanun ile; Corona virüsü kaynaklı olarak zorlayıcı sebep gerekçesi ile İŞKUR’a yapılan kısa çalışma baÅŸvuruları için önceden öngörülmüÅŸ olan süreler kısaltılmıştır. Önceki haline göre öngörülmüÅŸ olan 600 gün sigortalılık hali 450'ye; kısa çalışmaya baÅŸlama tarihinden önce bulunması gereken 120 gün ise 60 güne indirilmiÅŸtir.
Bu madde kapsamında kısa çalışma uygulamasından yararlanabilmek için, iÅŸyerinde kısa çalışmanın uygulandığı dönemde 4857 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinde yer alan sebepler (ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller) hariç olmak kaydıyla iÅŸveren tarafından iÅŸçi çıkarılmaması gerekmektedir.
Yine bu madde kapsamında yapılan baÅŸvuru tarihini 31/12/2020 tarihine kadar uzatmaya ve yukarıdaki süreleri deÄŸiÅŸtirmeye CumhurbaÅŸkanı yetkili kılınmıştır. İlerleyen günlerde salgının durumuna göre CumhurbaÅŸkanı kararı ile söz konusu tarih ve süreler deÄŸiÅŸtirilebilecektir.
Bu maddedeki deÄŸiÅŸiklik 26 Mart 2020 tarihinde yürürlüÄŸe girmiÅŸtir.
2. İş Kanunu’ndaki Telafi Çalışması Hakkındaki DeÄŸiÅŸiklik
İlgili Kanun deÄŸiÅŸikliÄŸi ile; İş Kanunu’nda 2 ay için öngörülen telafi çalışması 4 aya çıkarılmıştır. Buna göre iÅŸveren salgının sona ermesi tarihinden itibaren 4 ay boyunca iÅŸçilere günde 11 saati aÅŸmamak ve 3 saat fazla çalışmayı geçirmeyecek ÅŸekilde fazla çalışma yaptırabilir. Bu halde iÅŸçilere zamlı ücret ödenmeyecektir.
Bunun yanında 4 aylık süreyi 8 aya çıkarma yetkisi CumhurbaÅŸkanına verilmiÅŸtir.
Bu maddedeki deÄŸiÅŸiklik 1 Nisan 2020 tarihinden itibaren yürürlüÄŸe girecektir.
3. Karşılıksız Çek ve Kredi Borçlarına İliÅŸkin Kayıtların Dikkate Alınmaması Hakkındaki DeÄŸiÅŸiklik
İlgili Kanun deÄŸiÅŸikliÄŸi ile; anapara ve/veya taksit ödeme tarihi 24/3/2020 tarihinden önce olması kaydıyla; kullanılan nakdi ve nakdi olmayan krediler için anapara, faiz ve/veya fer’ilere iliÅŸkin ödemelerini aksatan tüm gerçek ve tüzel kiÅŸi müÅŸterilerin karşılığı bulunmayan çek, protesto edilmiÅŸ senet, kredi kartı ve diÄŸer kredi borçlarına iliÅŸkin Türkiye Bankalar BirliÄŸi Risk Merkezi’nde tutulan kayıtları, söz konusu borçların ödenmesi geciken kısmı için, bu gecikilen tutarların 31.12.2020 tarihine kadar tamamının ödenmesi veya yeniden yapılandırılması ÅŸartı ile, bu kiÅŸilerle yapılan finansal iÅŸlemlerde kredi kuruluÅŸları ve finansal kuruluÅŸlar tarafından dikkate alınmayacağı düzenlenmiÅŸtir. Yani bu ÅŸartların karşılanması halinde örneÄŸin bir kiÅŸinin kredi borcunu ödeyememiÅŸ veya çekinin karşılıksız çıkmış olması halinde çeki yazılacak ancak bu tarihe kadar çek bedelinin ödenmesi ÅŸartıyla sicilinde bir olumsuz kayda yer verilmeyecektir.
4. Çek Kanunu’nda Yapılan DeÄŸiÅŸiklik
İlgili Kanun deÄŸiÅŸikliÄŸi ile karşılıksız çek için öngörülen cezaların infazında erteleme yapılmıştır. Çek Kanunu’na eklenen geçici madde ile; 24.03.2020 tarihine kadar “karşılıksızdır” iÅŸlemi yapılmış çeklerle alakalı açılmış, hüküm verilmiÅŸ ve infazına geçilmiÅŸ olan davalarda bu cezaların infazı 26.03.2020 tarihi itibarıyla durdurulur ve sanık tahliye edilir.
Karşılıksız çek nedeniyle hüküm giyen kiÅŸi, tahliye edildiÄŸi tarihinden itibaren en geç üç ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının onda birini (1/10) alacaklıya ödemek zorundadır.
1/10’luk kısmın ödenmesinden sonra kalan kısmını ise, 3 aylık sürenin bittiÄŸi tarihten itibaren 2’ÅŸer ay arayla 15 eÅŸit taksitle ödemesi durumunda mahkemece, ceza mahkumiyetinin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilecektir.
İnfazın durdurulduÄŸu tarihten itibaren en geç üç ay içinde çek bedelinin ödenmeyen kısmının onda birinin ödenmediÄŸi takdirde alacaklının ÅŸikâyeti üzerine mahkemece hükmün infazının devamına karar verilir. Hükümlünün taksitlerden birini süresi içinde ilk defa ödememesi halinde ödemediÄŸi bu ilk taksit sürenin sonuna bir taksit ek olarak eklenir. Kalan taksitlerden birinin daha ödenmemesi halinde ise bu defa alacaklının ÅŸikâyeti üzerine mahkemece hükmün infazının devamına karar verilir.
Hükmün infazının durdurulduÄŸu süreç içerisinde ceza zamanaşımı iÅŸlemez.
Bu deÄŸiÅŸiklik hükümleri her bir karşılıksız çıkan çek ve mahkumiyet için ancak bir kez uygulanabilir.
İlgili deÄŸiÅŸiklik maalesef yeterince açıklık içermemekle birlikte biz, Kanun deÄŸiÅŸikliÄŸinin 24 Mart 2020 tarihine kadar karşılıksız çıkan çekler bakımından da uygulanacağını, yani ÅŸu an davası açılmamış olmakla birlikte bu tarihe kadar karşılıksızdır iÅŸlemi yapılmış çekler bakımından veya davası süren ancak henüz mahkumiyeti istinaf aÅŸamasından geçerek kesinleÅŸmemiÅŸ dosyalar bakımından da uygulama alanı bulabileceÄŸini ve bu düzenlemeden yararlanılabileceÄŸini düÅŸünmekteyiz. Bu sebeple taksitli ödemelerle ilgili sürelerin de kararın kesinleÅŸmesinin tarafımıza bildirilmesi ile baÅŸlayacağı söylenebilecektir.
5. Kira SözleÅŸmelerine İliÅŸkin Yapılan DeÄŸiÅŸiklik
İlgili Kanun deÄŸiÅŸikliÄŸi ile; 01.03.2020 tarihinden 30.06.2020 tarihine kadar iÅŸleyecek iÅŸyeri kira bedelinin ödenememesi durumunun kira sözleÅŸmesinin feshine ve kiralanandan tahliyeye sebebiyet veremeyeceÄŸi düzenlenmiÅŸtir.
Öncelikle söz konusu maddenin açık hükmünden anlaşılacağı üzere ilgili düzenlemeden yalnızca iÅŸyeri kiralarında yararlanılabilir. Bunun dışında konut kiralarında bu hükümden yararlanabilmek mümkün deÄŸildir.
İlgili deÄŸiÅŸiklik zor durumda bulunan iÅŸyeri kiracılarını korumak için getirilmiÅŸtir. Ancak belirtilen sürelere ait kira bedellerinin ödenmemesi durumunda her ne kadar kira sözleÅŸmesinin feshi ve kiracının tahliyesi istenemeyecekse de, ilgili döneme ait kira bedelinin tahliye talepsiz olarak ilamsız icra yolu ile talep edilebilmesi mümkün olabileceÄŸi kanaatindeyiz. Åžu anki mevcut durumda icra takipleri de durdurulmuÅŸtur. Ancak hayatın normale dönmesi halinde bu döneme iliÅŸkin kira bedelleri icra takibine konu olabilecektir.
Bu durumda ise iÅŸyerinin devlet eliyle kapatılmış olması gibi durumlar ayrık tutulacaktır. Bunun belirlenebilmesi ise her somut olay bakımından farklılık arz edecektir. ÖrneÄŸin bir alışveriÅŸ merkezindeki iÅŸyerinin AVM’nin bütün olarak kapatılması halinde geçici ifa imkânsızlığı doÄŸacak ve kira ödeme borcu ortadan kalkacakken; bir cadde üzerindeki iÅŸyerinin, sokaÄŸa çıkma yasağı gibi bir karar olmaksızın, kendi inisiyatifi ile iÅŸyerini kapatması durumunda aynı ÅŸey söylenemeyecek ve kira ödeme borcu devam edecektir. Ancak bu durumda da ihtirazi kayıt konulmak suretiyle kira ödeme borcu ifa edildiÄŸi takdirde sonradan aşırı ifa güçlüÄŸü hükümleri gereÄŸince uyarlama talebinde bulunulabileceÄŸi düÅŸüncesindeyiz.
Saygılarımızla,
ALPERTUNGA Hukuk Bürosu